Rundskriv

Til Samkomurnar í Føroyum

Til ábyrgdarbrøður

í Samkomunum

(Hetta er IKKI ætla at liggja alment frammi, men er ætla andaliga búnum monnum)
[...Viðm 2005: av tí at hetta skrivið bleiv tagt burtur í nógvum samkomum, so gjørdi eg kortini av at leggja tað út alment á alnótina...]

       Í samband við avgerð mína, um at fara út í Orðsins tænastu fulla tíð, haldi eg tað vera hóskandi at boða ábyrgdarbrøðrum frá, hvør eg eri, hvat eg læri, og hvat eg annars kann taka undir við og hava felagskap við.
 

• Hvør eri eg:

• Pengar og tøl:

• Hví geri eg hetta:

• Hvat læri eg:

• Læran hjá mær yvirhøvur.

• Etikkur og moralur yvirhøvur:

Fylgjandi sitat eru øll meiri ella minni eftir danska filosofin Johannes Sløk – sumt er leysliga endurgivið:

1. "Øll tosa um bæði etikk og moral, men eingin kann definera munin í millum etikk og moral."
2. "Eg havi spurt limir av Etiska Ráðnum, hvønn etikk, teir hava, men teir vita ikki."
3. "Vit hava fleiri Etisk Ráð, men fyristilli tykkum at Fólkatingi setur eitt Moralskt Ráð – tað er púra óhugsandi."
4. "Etikkur og moralur merkja etymologiskt tað sama, men etikkur er eitt fínari orð, uttan at nakar kann siga hví og hvussu."
5. "Mens det står sløjt til med moralen, så klarer etikken sig glimrende. Midt i det moralske forfald taler alle om etik."
6. "Í dagligari talu merkir moralur skrivaðar ella óskrivðar reglur fyri, hvat ið er góður fólkaskikkur, meðan etikkur er tann filosofiðin, religiónin ella onnur djúpari lívsáskoðan, sum liggur til grund fyri, og gevur lív og nering til moralin."

      Hetta síðsta sitati, var ikki eitt sitat, men eru míni orð, sum uppsummera Sløk, men eg eri samdur við Johannes Sløk í tí, sum nevnt er í hesum brotinum, og so siga vit farvæl og takk til Sløk á hesum sinni.

• Vísinda og læknaetikkur: Hetta er djúpt vatn og ringt er og mangan ógjørligt at finna sjálvsøgd mørk t.d. v.v. gen-tøkni og møguleikunum, ið hon gevur. Nakrar vegleiðingar eru kortini hóskandi:

1. Lóg Guds forbjóðar at para tvey ymisk dýrasløg saman á nattúrligan hátt, og sama má sjálvandi vera v.v. kloning. (3.Mós.19:19)
2. Fosturtøka er manndráp og tískil vanliga skeivt, og somuleiðis gitnaður av eggum til granskingarendamál, og t.d. endurnýtsla/flyting av gøgnum, stamkyknum v.m.
3. Organtransplantatión, at geva menniskjum gøgn av øðrum menniskjum ella av djórum t.d. grísahjørtu, er skeivt, men eg meti tekniskar lutir, t.d. kunstig hjørtu, protesir etc. at vera rætt.
4. Líkbrenning er skeivt, men nýtsla av deyðum likamum til læknaundirvísing og gransking er í lagi, um tey fáa eina virðiliga viðferð og gravseting.
5. Nýtsla av djórum, og "frívilligum" fangum til "forsøksdjór" er í lagi, um endamáli er gransking, og ikki píning, sum stundum kemur fyri.
6. Í samband við barnloysi, kann eg, umframt ættleiðing bara góðtaka, at læknar hjálpa giftum kvinnum at gerast við barn við manni sínum. Fremmant sáð ella egg, eins og klekimammur, tað veri seg menniskju ella dýr, umframt kloning, tað meti eg ikki, at Samkoman kann samtykkja í.
7. Óneyðugt at siga, aktiv deyðshjálp er at drepa fólk, og er tískil vanliga skeivt, men tað er eisini skeivt at leingja kunstigt um eitt menniskjalív, aftaná at náttúrligt lív er yvirstaði.

• Seksual-etikkur og kyns-moralur: Fylgjandi er óbetinga skeivt: Polygami, hor, homoseksualitetur, incest, pædofili, bestialitetur. ( 3.Mós.18:22-23; 20:10-17; Ef.5:31.) Hvat so við etiskum reinleika í kynslívinum hjá monogamum hinskyndum (heterioseksuellum), er alt loyvt, ella eru bíbilskar avmarkingar – hvat við seksuellum hjálpitólum og meir ella minni eksperimenterandi teknikkum? Fyrst vil eg siga, at t.d. sambært Ef.5:3-4, so er hetta ikki egnað til detalieraða útlegging av einum talarastóli við einum blandaður áhoyraraskara, men ein andaligur vegleiðari kann vera spurdur um tað mest ótrúliga, serliga um talan er um ein trúgvandi lækna. Ikki tí, soframt talan ikki er um ein organiskan funktiónsfeil, so skuldi ein tilkomin prædikumaður kunna svara líka væl upp á tað. 
         Eg havi tað einfaldu áskoðan á hetta, at ein gudrøkin persónur, sum fylgir orði Guds í øllum, sum har er umtala, honum nýtist ikki aðra vegleiðing í moralskum og etiskum spurningum enn samvitskuna. V.ø.o. alt er í prinsippinum loyvt, men í praksis er alt ikki loyvt alíkavæl, tí samvitskan fungerar hjá einum gudsóttandi persóni, og hon regulerar og avmarkar, hvat ið er hóskiligt og virðiligt, eisini í kynslívinum. Um vit lesa ein miðalhampa danskan brævkassa í onkrum blaði, so kunnu vit konstantera, at samvitskan hjá gudloysingum, sum hava spilt sinnið við pornografi og siðloysi, ikki er eftirfarandi, men tað broytir einki uppá tað, sum eg havi sagt um samvitskuna hjá einum trúgvandi. 
         Hvat við einari "yvirfølsamari" samvitsku? Hon skal vegleiðast í orði Guds (t.d. 1.Kor.7:3), og annars fylgjast – samvitskan skal ikki kúgast, men fáa tíð og umstøður at búnast og mennast í samfelag við orði Guds - og gøgnum lívið annars. 
         Við vanda fyri at verða misskiltur vil eg pástanda, at kynslívi hjá einum trúgvandi persóni er ikki ein spurningur um mát og metodir, vinklar og positiónir, og alskyns løgnar og eksperimenterandi teknikkir, sum hesin friðleysi heimur roynir at krydda og "peppa" sítt sexlív við, geva tí eina aðra dimentión og seta tað í eitt nýtt perspektiv etc.etc., hvar ið tað frægasta av hesum endar í eysturlendskum meditatiónsteknikkum við "seksualenergi" o.l, og sumt endar í perversum ósmagligheitum. 
         Eg vil pástanda, at alt tað ektaskapliga samlívið, harundir tað seksuella samlívið hjá einum Guds barni, er høgt hevja yvir hetta kjakið, og er ein spurningur um at vera jørðiskar avmyndir hins Himmalska veruleika, nevniliga at avspegla sambandi millum Kristus og samkomuna, meðan vit njóta lívið saman við kvinnuni, ið vit elska, og sum Gud hevur givið okkum, allar dagar fáfongda foldarlívs okkara, og har í gjøgnum fremja heilaggerðing á holdi eins væl og anda. ( Orðt.9:9; 2.Kor 7:1)

• Peningamoralur: Eg meini tað vera skeivt fyri trúgvandi fólk at luttaka í peningaspæli sum t.d. "Gekkinum" og "V4", og eg haldi tað vera skeivt fyri trúgvandi fólk at selja og keypa lutaseðlar. Eg meini tó, at trúgvandi fólk hava rætt at nýta bankar, tryggingarfeløg o.l. – ikki sum álit sítt í lívinum, men sum vinnuligar samstarvsfelagar, uttan at gera seg til trælir hjá viðkomandi.
• Preventión: Tað hevði veri betur fyri heimin, um p-pillarin og líknandi preventión ikki var uppfunnin. Uttan hesi evni, so hevði siðloysi í heiminum aldrig havt nátt tí støði, sum tað hevur. Kynsligi lágaldurin Í Dannmark er 15 ár, men ein skal leita leingi eftir eini normalari 15 ára gamlari gentu í Danmark, sum ikki er trúgvandi, men tó er jomfrú. Kynsligi lágaldurin í Noreg er 16 ár, men 12 ára gamlar gentur fáa útflýggja p-pillarar frá heilsuverkinum. Tað mest groteska dømi er Grønland, har ið fosturtøka verður brúkt sum fyribyrging í ein slíkan mun, at yvir 50 % av øllum barnsburðum enda við fosturtøku. Er so fyribyrging móti barnsburði rætt og loyviligt fyri ein trúgvandi? Nógvir góðir og kendir bíbliulærarar t.d. Jean Calvin siga katagoriskt "Nei!" – tað er forrestin censurera burtur í tí ensku prentaðu útgávuni av kommentarunum hjá honum (1.Mós.38). Fosturtøka er manndráp, og preventión sum hevur til endamál at drepa tað befruktaða eggi, ístaðin fyri at forhindra gitnaði, kemur í somu katagori, nevniliga manndráp. At maður og kona halda seg frá hvørjum øðrum í longri tíð, fyri at konan ikki skal gerast uppá vegin, stríður ímóti læru Paulusar, um at maður og kona skulu gera hvørjum øðrum skyldu sína. Samlega undir menstruatión sum "tryggum" tíðarskeiði er strangliga banna í Gamla Testamenti (3.Mós.20:18), hóast vit kristnu vanliga ikki kenna okkum bundin av kultiskum sermonial og hýgieinulógum í tí gomlu paktini. Gelding/sterilisering er forboðin í lóg Guds (5.Mós.23:1). "Børn eru gáva frá Harranum, lívsfrukt er løn. Tað er vanlagna hjá konu, at Harrin letur móðirlív hennara aftur, so at hon er ófruktbør – tað er vanliga vilji Guds, at konur skulu eiga børn." Táið alt hetta er sagt, og preventión er uppfunnið, sum so mangt annað medisini, so meini eg, at ein trúgvandi kona [og maður] hevur rætt til at nýta preventión – ikki til at forða fyri, at hon fær børn, men til at regulera hvussu nógv børn hon fær, og nær ið hon fær tey. Í hesum, sum í øllum etiskum spurningum, hvar orð Guds ikki lærir nakað beinleiðis, og bíbliulærarar eru ósamdir, eigur ein og hvør í síðsta enda at fylgja samvitsku síni. "Alt ið ikki er av trúgv er synd", og tað er ongantíð rætt at kúga samvitsku sína ella annara, men – "alt er loyviligt, og einki er skeivt í sær sjálvum", í og fyri seg. (Sálm.127:3; 1.Mós.30:1-2; 1.Tim.5:14; Róm.14:14,20,23; 1.Kor.10:23 )
• Eg meini, at "polterabend" er ein heiðin [vanhalgan av hjúnabandinum], sum samkomurnar eiga at sláa hart niður á við samkomutykt, og um neyðugt við samkomu og politiverju av parinum, sum er í vanda fyri hesum pøbellevnaði. Slík vanvirðing av heilagleika og tign hjúnabandsins eigur ikki at vera told av samkomuni og anstendigum fólki annars.
• Eg meini, at samkomulimir eiga at koma undir samkomutykt, um teir loyva børnum sínum opið og alment at liva í siðloysi inni hjá sær í heimi teirra. Eg eri ikki fyri mistonkiliggering og dýnulyftaríið, og eg respekteri privatlívsins frið hjá tannáringum, men vit eiga ikki at stinga høvdið í sandin, táið vit síggja okkurt, vit helst ikki vildu sæð.
• Samkomutykt er ikki bara at sýta fólki at koma til breyðbróting – tað koma tey ofta ikki kortini – men at slíta sosiala felagskapin við tey, í tann mun ið tað letur seg gera – "ikki so mikið sum at eta saman við teimum" útilokar føðingardagar, bindiklubbar og tilsvarandi mannfólka samankomstir. Hetta er torført at halda, men vit eiga í hvussu er at royna. Endamáli við samkomutykt er ikki at dríva "heksajakt" eftir fólki fyri gamlar syndir, men at halda fólk sum liva í synd her og nú burtur frá samkomufelagskapinum, so Guds Heilagi Andi ikki heldur seg burtur – Hann trívist ikki í nærveru av opinlýsari og ójáttaðari synd. (1.Kor.5:11; 2.Kor.6:14-18)
• Eg meti tað vera óverdugt fyri ein trúgvandi at fara í brúdleyp hjá fólki, sum opinlýst og alment hava búð saman áðrenn tey giftust (Heb.13:4). Lívið er margháttað, tað gevast tilfelli hvar tað er meiri skeivt at lata vera, enn at fara í eitt slíkt brúdleyp, men sum heild eiga vit trúgvandi at halda okkum burtur frá slíkum veitslum. Latið tey giftast í stillheit – hitt er at halda bæði seg sjálvan og gestirnar fyri spott. Eg meini ikki, at vit skulu halda okkum burtur, um brúðurin er uppá vegin – hetta er komi fyri hjá so mætum monnum sum A.W. Sloan – eg sipi til pør sum opinlýst og alment hava liva saman í siðloysi, og so giftast við pomp og prakt, brúðarsløri o.s.fr. Eg kann í hesum sambandi nevna, at Jean Calvin vildi ikki luttaka í vígsluni ella brúdleypinum hjá Guillaume Farel, trúgvasta viðhaldsmanni hansara í fyrstu tíð hansara í Geneve, tí hesin Farel hevði liva saman við komandi konu síni, sum var munandi yngri enn hann, í eina tíð, áðrenn hann giftist á gamalsaldrinum. Calvin bað tó lærisveinar sínar um at vísa Farel virðing og ikki døma hann ov hart, við tað at hann hevði fylgt Kristusi trúgvur eftir í eitt langt lív, og gjørt eitt stórarbeiði fyri ríki Guds. Farel var hann, sum álegði Calvin "í navni Guds" at búsetast í Geneve og reformera har. Her síggja vit hjá gudsmanninum Calvin myndugan kristnan fastleika og andaligan búnaskap í kærleika – samanber so við tann konfliktskýggjandi og eftirgevandi sentimentalitet, sum vit kenna alt ov nógv til á okkara døgum. Gud gevið okkum menn sum Calvin og Knox í dag, samkomurnar tørva teir meir enn nakrantíð.
• Hjúnaskilnaður og uppafturgifting: Klassiska brøðralæran um at eitt hjúnaband ikki kann upploysast aftur er ikki bíbilsk, men stavar frá tí katólsku læruni um at hjúnabandi er eitt sakramenti – sigst. Hvar læran um hin seka og óseka partin í samband við uppafturgifting stavar frá, veit eg ikki, skal hon lesast úr bíbliuni, so má hon lesast inn í tekstin fyrst. Annars hevur fráfalli frá hini heilnæmu læruni næstan yvirhála hesa eisegesina (innílesingina). Sálarfrøðin hevur eti poppkristindómin upp innan í frá sum ein krabbasvullur, so øll kunnu føla seg sum ósek og offur fyri umstøðunum. 
  Hvat lærin so Skriftin: 
         Lóg Guds (Móses) loyvir hjúnaskilnaði og uppafturgifting, Jesus vísir á munin millum hvat Gud loyvdi og hvat Hann ætlaði ella ynskti við hjúnabandinum. Paulus áminnir tey trúgvandi (tað ger Malakias eisini) og biður tey halda seg til Guds ætlan við hjúnabandinum, t.v.s. ikki at gera brúk av tí loyviliga rættinum til hjúnaskilna, men at gera alt í teirra makt fyri at varðveita hjúnabandið – Eg komi helst at skriva meiri gjølla um hetta evni seinri, tá kann eg vísa til viðkomandi skriftstøð. Paulus setur ikki borgarligar fyriskipanir í lóg Guds úr gyldi, m.a. hjúnabandslógina. Ein persónur í samkomuni, sum skilir seg og giftir seg uppaftur, hevur sum so loyvi til tað sambært lóg Guds, soleiðis at skilja, at gamla hjúnabandi er upployst og tað nýggja er lógligt og gyldugt, men ein slíkur vil í flestu førum gera ímóti Guds opinberaða vilja, og eigur tískil at koma undir samkomutykt. Samkoman eigur sjálvsagt ikki at luttaka í eini slíkari vígslu, heldur ikki trúgvandi prestar – annað er so tað, at trúgvandi menn eiga ikki at vera prestar í verandi statskirkju. Ein maður, hvørs heim fer í upploysn, líkur ikki treytirnar fyri ábyrgdartænastu í samkomuni aftan á hetta. Gud hevur givið okkum eitt hægri og meiri fullkomið støði í Sínum áminningum og Sínum opinberaða vilja, enn tað støði sum Hann hevur sett í Síni hjúnabandslóg. Áminningar Guds eru mest at kalla fullkomnar, meðan boðlógir Guds er realpolitikkur vegna tey hørðu hjørtuni. Latið okkum í samkomuni áminna sum Paulus og Pætur. Latið okkum fremja neyðuga samkomutykt, um áminningarnar ikki vera fylgdar. Og latið okkum viðurkenna lógir Guds m.a. hjúnabandslógina – eisini í tí skapi sum borgarliga yvirvøldin í Føroyum hevur hesa lóg í dag. Viðurskiftini millum Lóg Guds og borgarliga lóg í konfliktstøðum kann eg av góðum grundum ikki útgreina her, men við verandi føroyskari lóg anno 2003 eru sjáldan nevniverdar konfliktir. 
  Latið okkum vera álvarsamar, praktiskar og konkretar. 
  Latið okkum fylgja orði Guds í strangleika tess, brøður, men latið okkum ikki vera strangari enn lóg Guds. 
  Latið okkum ikki vera teoretiskar floskulryttarar og liva upp á klicheir. Um vit ikki skilja ímillum 1: áminning við samkomutykt, 2: lóg við revsing, og 3: fyrigeving av syndum og misgerðum við fráhaldi frá persónligari hevnd, so koma vit út fyri tragikomiskum absurditetum, sum eg bert skal nevna trý dømi um – øll eru frá protestantiskari traditión.

1. Reformatorurin Swingly druknaði gendoyparar sum part av kirkjutukt.
2. Løgreglan t.v.s. borgarliga yvirvøldin á okkara leiðum vendir ofta hin vangan til, táið hon verður álopin – enntá við skotvápnum. (Matt 5:39)
3. Lutherska kirkjan tilsigur fólki "náðiga fyrigeving fyri allar syndir teirra", uttan at hesi fólk hava so mikið sum játtað syndir sínar alment, tíansheldur vent sær frá teimum.

• Eg trúgvi upp á uppreisn likamsins. Tað er næstan neyðugt at siga tað, við tað at alt fleiri trúgvandi fólk í dag trúgva ikki longur upp á uppreisn likamsins – tey trúgva, at vit fáa eitt annað likam í býti ella í staðin fyri holdliga likam okkara, sum doyr. (1.Kor.15; Fil.3:21)
• Eg haldi at organtransplantatión og líkbrenning eru ósambærilig við trúnna á uppreisn likamsins – vit eiga at vísa tí deyða likaminum virðing og gravseta tað í heilum líki, ikki skrotta tað sum ein bil, ið er raseraður fyri eykalutir.
• Eg meti tó ikki at flutningur av blóði og mergi er skeivt, um tað ikki stríður í móti samvitskuni hjá tí einstaka.
• Eg meini ikki at tær kultisku og hygieinisku fyriskipaninar í móselóg um blóð og feitt, kvaldar fuglar v.m. eru bindandi fyri ein kristnan í nýggja sáttmálanum. Tær koma tó, ið hvussu er í ávísan mun at vera hildnar undir sama nýggja sáttmálanum av jødisku tjóðini í 1000 ára ríkinum. (Sí templi í Ezekielsbók)
• Hin nýggja jørðin: Gudfrøðingar eru ósamdir, hvørt hin nýggja jørðin er ein heilt onnur jørð, ella henda sama jørðin, sum er umskapt og endurnýggja – ikki heilt ólíkt sambandinum millum verandi likam okkara og uppreisnarlikami, hóast tann nýggja jørðin ikki verður andalig, soleiðis sum uppreisnarlikami verður – uppreisnarlikami verður stoff, óforgeingiligt hold, men ikki undirlagt tær avmarkingar sum stoff vanliga hevur, við tað at tað verður andaligt eisini. Hvussu tað hongur saman, veit eg ikki, men vit síggja at Jesus aftan á uppreisnina gongur ígjøgnum hurðina, áðrenn brúkti Hann durðin. Eg eri samdur við teimum, sum trúgva, at sama jørðin, sum hevur verið sýnisstað og leikpallur fyri frelsuráði Guds, skal kunngera dýrd Guds í ævinleikanum. (Op.21:1)
• Eg trúgvi á ævigu sælu teirra útvaldu og æviga straff teirra fortaptu. Hetta sigi eg, tí at alt fleiri trúgvandi fólk, eisini bíbliulærarar hava universalistiskar tendensir og loyva sær at ivast í um helviti verður ævigt, um tað gevist ein annar "møguleiki" eftir deyðan, ella Gud kanska blíðkast við tíðini. (Heb.9:27)
• Eg eri protestantur og anti økomeniskur, samsvarandi áminning Paulusar og boði Guds annars: "Fari tí út frá teimum, og havi ikki felagskap við villlæru, og nemi einki óreint, fyri at tit ikki skulu fáa lut við hesum". Hetta merkir so eisini, at eg havi ikki felagskap og samstarv við Billy Graham, Luis Palau og aðrar trúgvandi menn, sum dríva andaligt hor við skøkjuni í Róm. (2.Kor.6:14-18; Op.18:4)
• Eg kenni nógv trúgvandi pinsafólk, sum eru gudsóttandi og heilhjarta í síni gudsdýrkan, men eg eri ceaceationalistur og meti tískil tað karismatisku trúðargreinina sum eina rørslu, ið dýrkar Gud í holdi og villfarilsi heldur enn í anda og sannleika. Eg meti at vit gera okkum sjálvum og eftirkomarum okkara eina stóra tænastu, um vit ansa okkum fyri at taka við inspiratión frá hesum samkomum. Um vit fylgja teimum eftir í tilbiðan/lovsongshátti og møtistíli, so koma vit fyrr ella seinri at fylgja teimum í læruni eisini. "Villist ikki! Ringur felagskapur spillir góðar siðir".
• Spøkilsir – fólk ið ganga aftur í hamferð: Eg trúgvi, at tað mesta, sum gongur fyri at vera deyð fólk, ið vitja aftur og/ella seta seg í samband við livandi fólk, annahvørt beinleiðis ella gjøgnum spiritistiskar millummenn, at meginparturin av slíkum er illir andar. Eg meini tó at andin, sum Saul kongur fekk spákonuna í En Dor at mana uppaftur, var veruliga Samuel, og at einstøk onnur spøkilsir eru verulig menniskir. Um talan ongantíð var um menniskju, so hevði Gud ikki bara forbjóða at seta seg í samband við tey deyðu, men Hann hevði boða frá, at tað bar ikki til, tað lat seg ikki gera.
• Andaligt og tímiligt er ein máliska, sum er sera vanlig millum trúgvandi í brøðrasamkomuni í Føroyum. Hetta samanparaða mótsetningshugtakið er ikki føroysk uppfinning, men vit hava tað frá bíbliutýðing Victor Danielsens. Hetta misvísandi hugtak finnist ikki í grundteksti bíbliunnar, skilligt nokk, við tað at andaligt er negativi av begrebinum stoff og tímiligt er hugtaki tíð, og verður tað tískil begrebsforvirringur at brúka tey sum mótsetningshugtøk. Bíbilska sundirdeilingin er andaligt vs. holdligt & ævigt vs. tímiligt. Andi verður brúkt í ymiskum týdningi í bíbliuni, m.a. menniskjans persónligheit, og eisini í abstraktum ella yvirførdum týdningi, t.d. tíðar "andin" og mótloysis "andi", sum ikki eru andar sum so, men stemningar ella fyribrygdi. Hugtakið andaligt hevur tó altíð (eg kann ikki koma í tankar um nakað undantak) relatión í bíbliuni til Guds Anda og verk Hansara. Har ið andaligt og holdligt standa í mótsetningsforholdi í bíbliuni, er holdligt = menniskja í sær sjálvum, meðan andaligt er Gud Sjálvur ella ávirkan Hansara t.d. gjøgnum menniskju sum eru fylt av Anda Hansara. Eg trúgvi at ævinleiki er óendalig tíð, ikki uppathald (frávera) av tíð. Eg trúgvi ikki uppá at tíðarreisir eru gjørligar, ella at Gud kann broyta fortíðina – nakað annað er so tað, at Gud í nútíðini ella framtíðini kann leggja upp fyri avleiðingunum av fortíðini, og Gudi nýtist ikki at ferðast í rúmi, við tað at Hann er í meiri og minni mun til staðar allastaðni í skaparverkinum, hóast nærvera Hansara ikki altíð kann merkjast. Eg skal ikki gera meg klókan upp á sambandi (forholdi) millum rúm og tíð, men eg trúgvi ikki at rørsla er møgulig uttan í tíð. Ævinleikin hjá Gudi má neyðturviliga vera ein eginleiki hjá Honum Sjálvum, við tað at hann ikki hevur byrjan og sostatt ikki er partur av skaparverkinum. Ævinleikin hjá okkum skaptu hevur, hvat okkum viðvíkur, byrjan í tíð við skapan ella føðing okkara – "í Honum eru, liva og rørast vit", "dróg Hann lívsandan aftur, so gekk alt lív til grundar". Tað finnast nógvir meiri ella minni filosofiskir gudar í mannahuganum, men um vit hugsa okkum bíbliunnar Gud sum høgt hevjaðan yvir allan logik og handan tíð og stað, so gevur tað okkum trupuleikar, sum vit betur vóru fyri uttan.
• Guds alvitan: Eg trúgvi at Gud er alvitandi, tí at einki hendir uttan Hansara loyvi – ikki tí at Hann situr uttanfyri og hyggur meir ella minni óvirkin at fortíð, nútíð og framtíð samstundis. Eg trúgvi at fortíðin er farin fyri Guds viðkomandi, og at framtíðin ikki er komin fyri Hansara viðkomandi enn, men at Hann kennir hana, tí Hann hevur fyriskipa og/ella loyvt henni og tí sum hon ber við sær.
  [... Viðmerking 2009: Eg meini ikki, at Gud er avmarkaður av tíð, og heldur ikki, at hann hevur sama "slag" av tíð, sum tann materielli skapningurin - eg meini at óendalig tíð (soleiðis skilji eg ævinleika) er ein eginleiki hjá Gudi, sum Hann "er" eins og Hann ER meiri enn "hevur" aðrar "eginleikar" hjá sær ...]
  
• Í spurninginum um hebraiska grundtekst bíbliunar (Gamla Testamenti) er stórt sæð semja um upprunatekstin, t.v.s. at ósemjan er mest um hvussu orð skulu umsetast, har eru ikki variantar av tekstum á sama hátt sum við grikska tekstinum.
• Í spurninginum um grikska grundtekst bíbliunar (Nýggja Testamenti) eru mótpolarnir 
  1: Textus Receptus - King James Version (KJV) - harundir "King James Only", og 
  2: Westcott & Hort og Nestle & Allan etc.- New International Version (NIV) etc. 
         Í hesum spurninginum havi eg ta støðu, at sannleikin liggur ímillum hesar rætningar, tó ikki mitt ímillum, eg haldi at hann liggur væl nærri Textus Receptus, sum King James Version (KJV-AV) er umsett frá. Tað skal tó sigast, at allar bíbliuumsetingar byggja á onkran grundtekst, spurningurin er so, hvat er upprunateksturin, og hvat eru variantar. Ósemjan er í stuttum henda: Hevur onkur (í góðari meining, fyri at forklára) skriva aftur at t.v.s. inn í tekstin, ella hevur onkur t.d. Origenus tikið burtur úr tekstinum og umskrivað okkurt smávegis fyri at laga tað til sína áskoðan, sum vit vita, at Marceon gjørdi? Svari er neyvan antin ella, helst er tað bæði og. Eg meti sjálvur, at Majorety Tekst, ein moderat útgáva av Textus Receptus er tað nærmasta, sum vit í dag kunnu koma grikska uppruna grundtekstinum. Vit eiga tó ikki at læsa okkum slaviskt til ein ávísan tekstvariant, hóast vit brúka hann sum grund, men vit eiga at fyrihalda okkum frælsi at gera okkara egnu niðurstøður út frá teimum variantum sum fyriligga, við at meta um teir út frá heildini, sum vit eiga at samanbera teir við. Umseting Victor Danielsens t.d. liggur ikki slaviskt á nøkrum ávísum varianti [hon liggur tó tættari NA/UBS enn TR/MT].
• Rasisma: Mín áskoðan v.v. fólkasløgum verður sambært skandinaviskum rasismuparagraffum definera sum rasisma, hóast mær als ikki dámar hetta negativa orði. Ikki soleiðis at skilja, at eg ynski øðrum fólkasløgum nakað ilt. Eg trúgvi, at Jesus meinti hvat Hann segði um, at evangeliið skuldi kunngerast fyri øllum heimsins tjóðum og fólkasløgum. Eg ynski eisini, at allar tjóðir og fólkasløg skulu liva í friði innanfyri síni landamørk. Eg trúgvi, at Gud ger mun á rasum (tað er rasisma), og at Gud hevur sett landamørk fyri at halda rasir, fólkasløg, málbólkar o.s.fr. atskilt, m.a. so Hann kann signa eina tjóð ella fleiri tjóðir eina ávísa tíð, meðan Hann avmarkar og heldur signing aftur og enntá bannar øðrum tjóðum samstundis, so hvørt, sum Hann fremur Sítt ráð við hesum heimi. Gud er ikki javnaðarmaður, Hann hevur t.d. altíð gjørt mun á Ísrael og øðrum tjóðum – eisini táið Hann tyktar tey. Læran í vesturheiminum um, at "øll fólk eru líka", er ikki bíbilsk, men stavar frá fronsku kollveltingini, og hevur yvirliva upp til okkara dagar sum sosialisma og humanisma – og sum popp-kristindómur, men hann er sum múldýr, sterkt og treiskt, men livir bert eina generatión, síðan má bíbilskur kristindómur parast við humanismu fyri at fáa henda bastardin aftur til lívs. Eg haldi, at hjálandaveldi (imperialisma) er skeivt, og tað var skeivt av europeiskum londum at halda Afrika hersett. Tó meini eg, at tað var skeivt av hvíta manninum í Suður Afrika at lata valdi frá sær – tað var eisini hansara land, og tann yvirvøldin var eisini innsett av Gudi. Eg meini, at tað er skeivt at avtaka landamørk við t.d. Schengen sáttmálanum. Eg biði fyri øllum, sum eru høgt sett, m.a. kongi (drotning) okkara, men eg haldi tað er skeivt av donsku tjóðini at halda føroyska fólki hersett sum ein landspart í Dannmark, og eg vil hava Føroyar út úr danska ríkinum sum skjótast, so vit ikki fáa lut við danska fólkinum í syndum tess, og tí dómi, sum má koma, táið Gud missir tolið við dønum. Eg ynski arabarunum alt Arabia í frið, men bara Arabia. Eg ynski palestinararnar (filistarar v.m.) tveittar út úr Ísrael, men eg trúgvi, at Gud heldur teimum har, fyri at hava ófrið inntil Friðarhøvdingin kemur Sjálvur og skapir frið – í meðan skulu vit biða frið yvir Jerusalem. Á sama hátt trúgvi eg, at Gud hevur tikið vitið frá dønum, ikki minst politikarum teirra, fyri at lata teir geva muslimunum loyvi at yvirsvimja landið – hetta frítekur tó ikki trúgvandi danskarar fyri at royna at fáa teir tveittar útaftur. Guds yvirstýring av mannaættini gjøgnum heimssøguna fyllir okkum mangan við undran. Hvør veit, kanska yvirsvimur Gud Europa við muslimum, fyri at teir skulu hoyra evangeliið her – teir hoyra tað ikki heima hjá sær –, og kanska Gud síðan sendir teir heimaftur við gleðiboðskapinum, aftaná at Gud hevur brúkt teir at tvinga Europa niður á knæ, at biða Gud um at fría seg fyri muslimarnar. Guds vegir eru órannsakiligir, og Hann ger okkum mangan bilsin. Í hvussu er, Gud er rættvísur, og Hann letur Seg ikki spotta. Um Gud í Síni náði ikki vendir gongdini t.d. við at unna danskarum sum tjóð umvending, við at lata eitt danskt ræðslustýri, líknandi tí týska 100 ár frammanundan, geva muslimunum eina viðferð sum týskararnir góvu jødunum, ella Gud á annan hátt fær muslimarnar út úr danmark [og/ella avmarkar tilflytingina], so verður gongdin henda: Um tvey til trý ættarlið kemur lógleysa Danmark at hava muslimska sharialóg, afturfyri at tey vrakaðu Guds lóg. (1.Tim.2:2; Gal.6:7)
• Trælahald: Eg eri glaður fyri, at Gud í Síni náði hevur avskaffað trælahald í vesturheiminum – tað sum er eftir er ólógligt, so at allir menn eru fríbornir borgarar við somu rættindum – formelt. Tað er tó einki í bíbliuni t.d. í NT, sum forbjóðar ella avtekur trælahald, sum ein stundum hoyrir í samband við útlegging av Filemonbrævinum. Lat meg her nevna, at bretski evangelisturin George Withfield átti trælir í U.S.A., men teir fingu betri viðferð frá honum, enn hvat summir trúgvandi arbeiðsformenn í Føroyum hava vartað upp við. Tað sum bíblian lærir um trælahald er í stuttum, at harrin skal behandla trælin væl, og trælurin skal akta harran. Somu meginreglur eru, sum rímiligt er, eisini galdandi fyri arbeiðsformenn og tænastufólk. Eg haldi, at tað var skeivt at flyta nekarar til Amerika sum trælir, og meini at amerikumenn eiga at viðfara eftirkomararnar hjá trælunum t.v.s. amerikanskar nekarar og mulatar sum javnbjóðis statsborgarar og landsmenn í dag. Hóast bíblian loyvir trælahaldi, so áleggur bíblian ongum at hava trælir, og trúgvandi fólk høvdu fullan rætt til at virka fyri, at trælahaldi varð avtikið í vesturheiminum. (Kol.3.22; 4:1)
• Eg meini ikki at tíggjund er galdandi fyri okkum kristnu í tí nýggja sáttmálanum – heldur ikki sum vegleiðandi. Eg skilji N.T. soleiðis, at vit kristnu eiga sjálvi alla ogn okkara, og Harrin eigur okkum øll sum prestastætt. Vit skulu sostatt umsita alla ogn okkara sjálvi sum húshaldarar Guds og prestar, og vit skulu røkja bæði ríki Guds og heim okkara við okkara ognum tíð og evnum. Vit eiga í hesum sambandi at stuðla teimum prædikumonnum, sum vit eru sannførd um, at Gud hevur kallað til Orðsins tænastu – at ein maður sjálvur metir seg at vera kallaðan, tað forpliktar ongan annan til at geva honum nakað sum helst.
• Eg havi alla virðing fyri fráhaldsmonnum, men bíblian loyvir trúgvandi monnum at nýta øl og vín við máta. Stillandi heilivágur sum nervatablettir, sovitablettir v.m. kemur alt í bólkin "loyviligt, men ikki gagnligt" uttan í undantaksføri, stytri tíðarskeið. Eg meti, at trúgvandi menn hava rætt at nýta tubbak, men av heilsuávum vil eg mæla frá tí. Eg kann nevna, at bæði Victor Danielsen og Charles H. Spurgeon royktu – báðir doyðu relativt ungir, uttan at eg skal geva tubbakkinum skyldina, teir høvdu báðir heilsubrek og overvaðu seg gjøgnum mong ár við arbeiði. Sambært Rodmund í Liða, lækna, so doyði William Kelly, næstimaður John N. Darby av innvortis skaðum [allarhelst] vegna ov stóra alkoholnýtslu. Latið okkum nýta frælsi okkara, brøður, men ikki misnýta tað. (1.Kor.6:12; Kol.2:21)
• Paulus hevur í grundini avskaffa allar heiligdagar, soleiðis at skilja, at vit kristnu skulu ikki halda nakrar høgtíðir, men vit hava sjálvandi fullan rætt at minnast Kristi deyða og uppreisn og komu hins seinra talsmansins, Heilaga Andans, á ein serstakan hátt teir kalendaradagar, ið hesar hendingar fóru fram. Nær Jesus varð føddur, veit eingin, og eg meti tað verða skeivt fyri ein trúgvandi at halda Jól. Sjálvandi kunnu vit eta gás og geva børnum okkara gávur, og annars hava tað hugnaligt um jólini, men vit eiga ikki at luttaka í religiøsum tiltøkum saman við hesum gudleysa heimi á jólum. Lat heimin eiga sína kaldeisk/katólsku móður/barn tvíeind saman við sínum nissum og vættrum, men latið okkum trúgvandi ikki eta "avgudaoffurkjøt" sum verður borðreitt í hesum sambandi.
• Eg haldi, at vit kristnu eiga at halda sunnudagin heilagan, ikki sum lógartrælir, men sum frælsir menn (og kvinnur), sum halga Harra okkara uppreisnardag Hansara. Um vit kalla henda dag fyri hin kristna sabbatin ella dag Harrans ella okkurt annað, tími eg ikki at kjakast um – eg haldi sjálvur, at tað er villleiðandi at kalla hann sabbatin ella hvíludagin – men eg haldi tað vera skeivt at gera óneyðugt arbeiði henda dag, t.d. at draga saman bilvask, húsarudding, havaarbeiði o.s.fr. til henda dag. Sjálvandi skulu vit gera alt neyðugt arbeiði, sum ikki kann bíða, sunnudag, og gera tað við góðari samvitsku. Eg meini eisini at skip hjá trúgvandi monnum (reiðarum og skiparum) eiga at halda sunnudagin heilagan. Um tað ber til at leggja stilt allan dagin, so er tað ynskiligt, og táið tað ikki ber til, kundi arbeiði verði lagt niður í 2-3 tímar, og møti verið hildi – eg eri sannførdur um, at Harrin vil ikki skylda nøkrum manni hesar tveir tímarnar.
• Elstir í samkomuni: Brøðrasamkomurnar hava onga formella leiðslu, tað stavar frá J.N. Darby, ikki frá skriftini – eg fari ikki nærri inn á hetta nú, um tørvur er á tí, so kann eg skriva eina grein um samkomuleiðslu v.m. seinri. Skriftin lærir, at hvør samkoma skal hava nakrar elstar, sum skulu lúka ávísar treytir, og hesir skulu leiða samkomuna og taka avgerðir í ivaspurningum. Í staðin fyri at velja menn sum elstar at hava umsjón við samkomuni, hava vit valt menn til verjar at hava umsjón við bygninginum, salinum. Hesir verjar noyðast, hvørt teir vilja tað ella ikki, at taka avgerðir sum tilkoma elstum, við tað at teir eiga salin, og ongir elstar eru at taka avgerðirnar. Hetta var eitt mistak (í bestu meining), sum vit brøður gjørdu av berari ræðslu fyri prestaveldi, táið vit t.v.s. forfedrar okkara grundløgdu brøðrasamkomurnar. Tíðin er nú búgvin til, at vit rætta hetta mistakið, og smidligasti mátin hevði verið at konvertera teir verjarnar til elstar, sum lúka treytirnar, og annars hava hug at gerast elstir. Síðan kundu vit valt nakrar afturat teimum, um vit høvdu hug ella tørv á tí.
• Samkomutænasta hjá kvinnum: Eg dugi ikki at síggja annað hjá Paulusi viðvíkjandi samkomutænastu hjá kvinnum, enn at tær eingi álitisstørv kunnu hava í samkomuni, sum innibera myndugleika yvir monnum. Tær skulu sum heild tiga á fundum í samkomuni, tær hava ikki rætt at prædika Orðið, tí tað inniber bíbliuútlegging og læru í meiri ella minni mun. Tær hava heldur ikki rætt at luttaka í kjaki á samkomufundum, tí tá koma tær at føra seg fram við einum javnbjóðis myndugleika sum teir menn, ið tær kjakast við. Eg meini tó, at ein kvinna kann syngja ein sang í samkomuni undir ábyrgd faðirs síns ella mans síns, ella við loyvi frá teimum elstu. Eg haldi, at Paulus gloppar hurðini fyri, at trúgvandi kvinnur í avmarkaðan mun kunnu biða alment á bønarmøtum undir hesum treytum: 
         1: Tær skulu vera undirgivnar, og hava á høvdinum sum tekin um hetta. V.ø.o. tær mugu ikki føra seg fram við einum andaligum myndugleika líknandi tí hjá monnum. 
         2: Tær skulu ikki útleggja skriftirnar ella læra samkomuna gjøgnum bønina. 
         3: Kvinnan má ikki taka mannin av ræði og t.d. leiða samkomuna í bøn – hennara lutur í almennari bøn má avmarkast eftir hvussu nógvir menn luttaka. 
         Um eg havi skilt Paulus rætt í hesum, so skal hesin avmarkaði rætturin hjá kvinnum at biða alment vera skiltur og praktiseraður innanfyri høvuðsmeginregluna um, at kvinnan skal tiga á samkomufundum, og ikki í mótstríð við hesa meginreglu. At flestar aðrar samkomur geva kvinnuni ein størri leiklut í samkomulívinum enn orð Guds loyvir teimum, tað gevur ikki okkum rætt at krevja fullkomna tøgn frá kvinnum, fyri at binda um heilan fingur. Gud hevur givið kvinnuni eitt sangmál, sum bæði er estetiskt vakrari og musikalskt neyvari enn tað hjá manninum. Kvinnumáli hevur tó ikki tað tign og tann myndugleika sum tað hjá manninum, tað ljóðar komiskt táið kvinnur tala við "tign og myndugleika", júst tí at kvinnan skuldi ikki tala alment við myndugleika. 
          Latið okkum akta orð Guds, brøður, men latið okkum vera rímiligar. Hvør av okkum vildi forbjóða at sungið sangirnar hjá Linu Sandel og Fanny Crosby á møtum okkara.
  [... viðmerking 2009: Eg síggji einki skeivt í, at ein kvinna hevur ábyrgdina av ymiskum praktiskum í samkomuni. Eg haldi eisini, at ein kvinna kann hava ábyrgdina av sunnudagsskúlanum. Men evstu andaligu ábyrgdina av vaksnum monnum gevur Paulus ikki kvinnu loyvi at hava. ...]
  
• Demokrati og Monarki: Trúgvandi fólk skulu vera undirgivin og lýðin tí myndugleika, sum yvir teimum er – í okkara føri demokratiskt valdum politikarum. Tað er tó einki bíbilskt ella kristiligt við demokratiðinum, sum forpliktar trúgvandi fólk at virka fyri demokratiið í øðrum londum – tað var t.d. skeivt, at trúgvandi fólk í vesturheiminum vóru við til at tvinga demokrati ígjøgnum í Suður Afrika. Demokrati byggir á grikska filosofi, at fólki skal ráða, v.ø.o. pøbelveldi. Tað er satt, sum onkur hevur sagt, at Gud setur ikki eina nevnd ella eitt ráð, men ein mann, sum Hann hevur skikka til uppgávuna. Gud setti Móses, Josva og Dómararnar at stýra fólkinum. Seinri setti Hann kongar, og profetar at vegleiða teir. Eg meti suverent kongsveldi at vera besta stýringsformin aftaná teokratiið, tað sæst best við at hyggja eftir 1000 ára ríkinum, hvar hesir báðir stýringsformar ganga saman upp í eina hægri eind við Kristusi sum Kongi og Gudi (Teos). Summir kongar eru góðir og summir vánaligir, men demokratiið er altíð miðalhampað. Harafturat er tað munandi lættari hjá Gudi at skifta ein kong út, enn eitt heilt parlament, hóast Hann eisini klárar tað – og at yvirstýra parlamentinum. 
         Lat meg her siga nøkur orð um verandi drotning okkara, høvur statskirkjunar tí "evangeliskt luthersku", sum hvørki er lutherst og enn minni evangelisk, "Vi Dronning Margrete II, Konge af Guds Nåde". Ja, Gud náðið okkum. Danmark hevur í stjørnartíð hennara (og beint áðrenn), vistnok sum fyrsta land í heiminum fingið fría fosturtøku, frítt pornografi og homoseksuell hjúnabond við kirkjuligari vælsigning. Harumframt er skøkjulevnaður í praksis óavmarkaður, hóast juraðin er nakað afturúrsigld av praksis. Allar hesar viðurstygdir eru komnar við hennara samtykki. At hon samstundis sigur seg at vera trúgvandi og kristna, má roknast henni sum ein vanæring av navni Kristusar og sum ein stór synd, hóast hon helst trýr tí sjálv, at hon er eitt Guds barn. Hon hevur tann blasfemiska frekleika oman á alt hetta, í nýttársrøðum sínum at biða "Gud bevare Danmark!" Hartil kann ein bert siga sum danski skemtarabólkurin Linje 3: "Gud bevares!" Ja, Gud forbarmi Seg!? (Sálm.50:16; Orðt.15:8)
• Brøðralæran er tað, sum gudfrøðin kallar antinomistisk t.v.s. lógleys í sínum uppruna - tað stavar frá J.N.Darby - og Scofield gjørdi tað ikki mætari við sínum sterka skilnaði millum lóg og náði, hann setti tey nærmast upp ímóti hvørjum øðrum, soleiðis at kristni einstaklingurin og samkoman einki høvdu við lóg Guds at gera - hon var til jødarnar. Eg eri ikki samdur við hesum, men havi stórt sæð somu hugsan um lóg Guds sum reformert teologi, men tað verður ov drúgt at viðgera her, eg komi at skriva og helst tala um hetta seinri. Lat meg tó siga, at náði kann bara vera har, ið ein lóg er galdandi, sum ein kann náðast fyri, og rættvísgering ber ikki til, um eingin lóg er í gyldi, sum ein kann rættvísgerast fyri. Ábraham var rættvísgjørdur av trúgv áðrenn móselóg, men Guds Lóg var til áðrenn Móses fekk hana handaða, tillagaða til eitt ávíst fólk og eina ávísa tíð. Um lóg Guds ikki hevði gyldi fyri onnur enn jødar frá Móses til Kristus, so var ikki tørvur á móselóg, við tað at eingir syndarar vóru áðrenn hon var givin, og Kristus kann ongan frelsa aftan á at móselógin fór úr gyldi, við tað at eingin er syndari longur - sambært eini lóg, sum ikki er í gyldi.
• Eg eri ikki reconstruktionistur í týdninginum, at eg vil hava móselógina í sínum fulla orðaljóði setta í gyldi í t.d. Føroyum í dag - tað er ógjørligt at isolera sermoniallógirnar knívskarpt, um ein skuldi vilja sæð burtur frá teimum. Móselóg er skriva til eitt annað fólk, jødarnar, til eina aðra tíð, undir øðrum umstøðum. Kristna samkoman hevur sínar reglugerðir í Nýggja Testamenti, t.d. í brøðum Paulusar. Borgarliga yvirvøldin, serliga um tað eru gudsóttandi og trúgvandi politikarar og lóggevarar, skal tó gera og handhevja rættvísar lógir, og eigur tískil at taka støði í teimum GT lógunum og fyriskipanunum, sum Gud sigur vera rættvísar, og má yvirvøldin so laga hesar lógir til realpolitikk í dag. Ger yvirvøldin ikki hetta, so hevur hon ikki rættvísar lógir, soleiðis sum Gud definerar rættvísi - t.v.s. lutfalli 1-1 millum brotsgerð og revsing, og so svíkja trúgvandi politikarar sítt kall, um teir ikki vísa á hetta, og virka fyri rættvísum lógum. 
         Nýggja Testamenti er skrivað til kristnu samkomuna, og kann bara í sera avmarkaðan mun vera brúkt til at vegleiða borgarligu yvirvøldina. Ein kann ikki byggja rættvísar borgarligar revsilógir á andaligar áminningar til børn Guds.
• Orð Guds er eitt tvíeggja svør. Tað talar til trúgvandi og vantrúgvandi, til menn og kvinnur, til børn og vaksin, og vit kundu hildið áfram. Tað talar eisini til politisku og religiøsu yvirvøldirnar, ella sum tey søgdu fyrr, til kirkjuna og statin. Samkoman (kirkjan) og staturin eru hvør sítt, og mugu vit royna at halda tey so atskilt, sum tað ber til, og lata Gud og Cæsar fáa hvør sítt - eg taki undir við (tað royndi Calvin eisini, eg sigi ikki at tað lukkaðist), at vit ikki blanda religión og politikk saman. Men tað ber ikki til at dríva politikk uttan trúgv - ein kann trúgva einumhvørjum filosofi t.d. Platon ella Marx, onkrum teologi t.d. Augustin, ella onkrum blandingi av ideologium, men ein má trúgva onkrum autoriteti fyri í heila tikið at hava meiningar og áskoðanir. Hóast ein heldur politik og religión atskilt, so eiga bæði politiska yvirvøldin (staturin) og religiøsa yvirvøldin (samkomuleiðslan) at stýra og innrætta seg eftir Guds opinberaða vilja fyri teimum - hvør sær. Staturin skal ikki fremja samkomutykt, men juridiska rættvísi, og samkoman skal ikki fáast við politikk - tað er ikki hennara kall. Hvussu nær ið politiska yvirvøldin skal leggja seg við móselógirnar, tað eru trúgvandi menn sjálvandi ósamdir um, og tað er eisini ein spurningur um, hvat ið er politiskt gjøgnumførligt, men tað er ein veruleiki, ið vit ikki eiga so mikið sum at kjakast um, at kristnir politikarir kunnu ikki bara síggja burtur frá lóg Guds í tí líki, sum Móses fekk hana handaða. Gud úttalar seg stórt sæð ikki um politik og revsilógir í Nýggja Testamenti, so móselóg má brúkast sum vegleiðandi fyri Guds vilja við statinum, um ein væl at merkja ikki hevur tann gudleysa frekleika at síggja heilt burtur frá Guds opinberaða vilja - fjallaprædikan var ikki til statin, men til lærisveinarnar, og sigur Jesus annars í fjallaprædikuni, at Hann var ikki komin at seta lógina úr gyldi, men at fullføra (staðfesta og uppfylla) hana.
  
• Eg taki undir við deyðarevsing. Borgarliga yvirvøldin hevur plikt til at revsa morð við deyðarevsing. Harumframt hevur hon fullan rætt til at revsa t.d. neyðtøku við deyðarevsing. Fólkahugsanin í vestureuropa er so gjøgnumsúrga av humanismu, at tað er politiskt korrekt og enntá "kristiligt" at vera ímóti deyðarevsing - fyri at citera Høgna Hoydal, landsstýrismann í lógarmálum; "Deyðarevsing sømir seg ikki fyri einum framkomnum samfelag". Í U.S.A. er øðrvísi. Teir hava eitt sindur meiri eftir av bíbilskum mentanararvi enn vestureuropa - enntá ein politiskt korrektur maður sum Billy Graham tekur undir við deyðarevsing, til stóra undran fyri hansara europeisku lærisveinar, sum ivast í, um evangelisturin er blivin miljøskaddur á gamalsaldrinum. Paulus kundi við nøgdsemi staðfesta, at rómverska yvirvøldin bar ikki svørðið til einkis. Í dag hevði hann stúrsa yvir, at politistar bóru revolvarar til pynt, og høvdu so dánt loyvi at brúka teir í sjálvverju. Læran um, at privatpersónar ikki hava rætt at drepa síni medmenniskju, er ikki nakað sum Jesus ella Paulus komu við. Hetta var partur av teimum 10 (boð)orðunum, sum Gud gav Mósesi, saman við øllum lógunum um at yvirvøldin skuldi avrætta fólk fyri grovar brotsgerðir sum t.d. morð. Boðið "Tú mást ikki myrða" stendur í bíbliuni í fullum samljóði við, at yvirvøldin skal avrætta mordarar. At humanistiskur "kristindómur" hevur fingið eina konflikt her, kemst av, at teir hvørki kenna skriftirnar, ella Hann sum skrivaði Orðið. Tað er stórt spell, at trúgvandi menn skulu byggja sínar meiningar á humanistiska "bíbliuútlegging" ístaðin fyri at granska sjálvir, hvat orð Guds lærir. (4.Mós.35:33)
• Um tað var skilagott av Calvin og býráðnum í Geneve at avrætta Servetus, kann diskuterast - eg hevði neyvan tikið undir við tí í Føroyum í dag, mær dámar væl skrivi og talifrælsi, og eg meini ikki at Servetus spottaði Gud bevíst. Um eg hevði liva í Geneve á døgum Calvins, so hevði eg allarhelst havt somu støðu sum Calvin [...tað ger tó ikki ein feil minni, at fleiri taka undir við honum...]. Calvin samtykti í, at Servetus varð avrættaður, men Calvin var ímóti at hann skuldi brennast, hann ynskti eina humana avrætting, men varð niðurstemmaður. Eg kundi argumentera fleiri síður fyri hví býráði í Geneve avrættaði Servetus, men eg tími ikki, eg vil hvørki forsvara ella ákæra teir. Eg staðfesti bara, at teir høvdu fullan rætt til hetta, men tað er ivasamt hvussu skilagott ið hetta var. Sí annars Søguuppgávu mína á HF.
  
• Viðvíkjandi skrivi og talifrælsinum, so eru Sosialdemokratarnir í Norðurlondum í ferð við at avtaka tað við rasismuparagraffum - samstundis sum teir hava gjørt gudsspottan loyviliga. Hetta vísir bara alt ov týðiliga, at demokratiið kann ikki liva sítt egna lív, men má byggja á einahvørja lívsáskoðan, tað verið seg kristindóm, humanistiska sosialismu ella okkurt annað.
  
• Eg meti tað vera at sløkkja Andan at skipa vanlig møtir. Ein maður kann vera høvuðstalari til serstøk møtir, og ein bróður kann hava høvuðsábyrgdina av vanligum møtum, uttan at okkum nýtist at yvirskipa í høvd og reyv.
  
• Eg eri fyri at sláa børn sum part av revsing og tykt í samband við barnauppaling. Eg meti tað vera neyðugt at boða frá mínari støðu hesum viðvíkjandi, við tað at psykologiskt inspireraður pedagogikkur hevur troðka tað bíbilsku læruna um barnauppaling burtur manga staðni í samkomum okkara við slíkari styrki, at fáur torir at siga, at tey fylgja orði Guds í hesum máli. Zarepta hevur onga greiða støðu í hesum máli, í samband við undirvísing á hjúna og familiulegum. Tey sum skipa fyri samkomum fyri foreldrum at nýføðingum t.d. í Ebenezer siga tað vera grundleggjandi skeivt og óhóskandi at sláa børn, og sama søgdu báðar heimasjúkrasystrarnar, sum vitjaðu tær tvær døturnar hjá mær, táið tær vóru pinkubørn - báðar heimasjúkrasystrarnar hoyrdu til samkomur okkara. Hetta botnar sjálvandi alt í tí pelagiansku humanismuni, hvørs áskoðan er, at menniskja innast inni er gott og skal tískil ikki uppdragast undir autoriteti, men skal sleppa at búnast "náttúrliga". Øll hesi tulka Heb.12:6 "Harrin slær harliga hvønn tann son, ið Hann tekur sær av" til at merkja: "Harrin tosar við børn Síni og áminnir tey". Í nógvum londum í vesturheiminum er tað við lóg forbjóða foreldrum at sláa børn síni, og forkvinnan hjá heimasjúkrasystrunum í Føroyum hevur í Útvarpi Føroya sett fram ynski um, at ein slík lóg kemur í gyldi í Føroyum eisini. Henda kvinnan hoyrir til samkomur okkara, men útsøgn hennara hevur ikki fingið nakrar avleiðingar fyri hana - tað boðar frá ófrættakendari semju við sjónarmiðum hennara. Skuldi ein slík lóg komi í gyldi í Føroyum eisini, og Gud forbjóði tað, so vil eg senda eitt hirðabræv til samkomurnar, um hvussu tær skulu fyrihalda seg til hesa lóg. Henda lógin er bert ein á leiðini til eina aðra, um Harrin ikki kemur aftur áðrenn, sum vil forbjóða trúgvandi foreldrum í E.U. at ávirka og indoktrinera børnini religiøst áðrenn tey eru 18 ár og myndug. Grundtankin aftan fyri slíkar lógir er tann grikska filosofiðin, sum Europa er dottið aftur á, aftan á at statskristindómurin í protestantiska Europa doyði fyri egnari hond, og sum lærir, at børnini hoyra statinum til, og staturin kann til eina og hvørja tíð tvangsfjerna tey, um tað er í hansara áhuga. Mótvegis hesum stendur so tann jødisk-kristna uppfatanin, at børnini hoyra foreldrunum og Gudi til, og skulu uppalast í "tykt og áminning Harrans", í gudsótta, líðin móti Gudi og foreldrum so leingi, sum tey eru partur av eini trúgvandi og gudsóttandi familju og ætt.
  [...  Viðmerking decembur 2006: Lógin kom so í decembur 2006, men eg trúgvi ikki at tað loysir seg at gera meiri við hetta, sum er. Lógin í sær sjálvum forbjóðar bara at banga børn, og tað kann eingin vera ímóti, nú fáa vit at síggja hvussu strangt, ið lógin verður tulka av dómstólunum. Og annars broytir henda lógin einki uppá støðuna hjá trúgvandi foreldrum, vit havi ikki fingið heimildina til at uppdraga børn okkara frá borgarligu yvirvøldini, men frá Gudi, og tískil kann yvirvøldin ikki takað "revsirættin" frá okkum, men hon kann gera barnauppaling eftir Guds fyriskipanum revsiverda sambært borgarligari lóg - og tað er so tað, sum løgtingið hevur gjørt í hesum førðinum, enntá við atkvøðunum hjá trúgvandi løgtingslimum.
  Støðan hjá trúgvandi foreldrum er óbroytt enn sum áður:
  1. Vit skulu sum høvuðsreglu akta borgarliga lóg og yvirvøld - Róm.13:1
  2. Vit skulu kortini lýða Gud meiri enn menniskir - Áp.5:29) ...]
  

Latið okkum, undirgivin landsins lógum so langt sum Gud loyvir, gera skyldu okkara og nýta rætt okkara sum fedrar at staðfesta: "Eg og hús mítt skulu hoyra Harranum til, Honum skulu vit tæna, og Hann skulu vit akta!"

• Vegleiðing í samband við barnauppaling við tykt:

1. Um tú skeldar, lat so vera at rópa. Tosa við hóskandi ljóðstyrki og myndugleika - myndugleiki hevur einki við decibel at gera, men við tign. Tað er ósambæriligt við tignina hjá einum faðir (og móður), og óhóskandi fyri ein trúgvandi at rópa eftir barni sínum, og fólki annars.
2. Nýt ikki "psykiskan terror" móti barninum. Revsa, ella lat fara, men fá málið út av vegnum.
3. Set reglar, og handhevja teir. Tað er betri við fáum reglum, sum verða handhevjaðir, enn við nógvum, sum ikki kunnu haldast.
4. Eggið ikki børn tykkara til vreiði við órímiligheitum. Tey eru menniskju, ikki kríatúr, sum ein kann seta í bás, ella ting, sum ein kann leggja í eina skuffu.
5. Ver strangur við børnini frá vøgguni av, og lora so spakuliga sum tey búnast og mennast - at uppala ein tannáring til nakað nýtt, er nyttuleyst og burturspilt orka - men ver rímiligur, tað er teirra heim, sum tey vera uppald í, ikki Fremmandlegiónin.
6. Toga ikki hart í armin á barninum - uttan tú rippir tað undan einum bili á vegnum ella tílíkt - tað er skjótt at koykja (forstrekkja) okkurt.
7. At sláa eitt barn skal ikki gerast í staðin fyri, men saman við áminningum og øðrum revsingarháttum, t.d. "arrest" á kamarinum.
8. Slá ongantíð í vreiði. Far heldur á knøðini og bið Gud hjálpa tær við sinninum. Um ein slær í vreiði, so er skjótt at sláa ov hart.
9. Slá við flatari hond, lógvanum, ongantíð við knýttari hond, nevanum.
10. Gev barninum ein brest á rumpina ella læri, ella eitt slag á hondina - minst tó til, at ein barnahond er munandi veikari enn tín, og kann brotna.
11. Slá ikki hart, vanliga - barni skilir væl hóttanina um at sláa harðari eina aðruferð. Gerst tað neyðugt, skal ein tó ikki aftra seg við at fleingja barni væl og virðiliga - t.d. um barni er "hysteriskt" og bannar eftir foreldrunum, slær mammu sína o.s.fr.
12. Slá ikki meðan onnur síggja, vanliga - ger tó undantøk, um barni benyttar sær av tí.
13. Slá ONGANTÍÐ eitt barn í høvdi. Tað kann fáa varandi mein t.d. á sjónina.
14. Tað er betri at tú brýnir barni hjá tær, enn at hesin núverandi óndi heimur skal gera tað - hann slær ikki avmált og í kærleika.
15. Revsa ikki óhapp. Ein smádrongur sparkar neyvan bóltin í kjallararútin við vilja, men slær hann hamaran í bilrútin, so er tað helst við vilja.
16. Hvørki Gud ella barni hjá tær rokna við, at tú ert fullkomin. Bæði Gud og barni forlanga tó, at tú ert rættvísur og rímiligur, og at tú viðgongur egin mistøk.
17. Les bøkur og bløð um barnauppaling, um tú eigur slíkt, men sálda væl - meginparturin av slíkum er skrivað av fólki, sum trýr meiri uppá pedagogik og sálarfrøði enn orð Guds, hóast summi av hesum siga seg at vera trúgvandi.
18. Vís ongantíð barninum frá tær, táið tað biður um fyrigeving, sjálvt um tú ivast í hvussu veruligur ið angurin er. Ver ikki "kostbarur" við at fyrigeva.
19. Alt sum faðir eitur hevur navn sítt eftir Gudfaðir - tað forpliktar, og tað ger allar aðrar fyrimyndir óneyðugar. (Ef.3:15)
20. (Sálm.78:3-8): "Tað, ið vit hava hoyrt og vita, tað, ið fedrar okkara hava sagt okkum, dylja vit ikki fyri børnum teirra, men siga hinum komandi ættarliði frá heiður og veldi HARRANS og frá undrunum, ið Hann hevur gjørt. Hann hevur í Jákupi reist vitnisburð og givið lóg í Ísrael, sum Hann segði við fedrar okkara, at teir skuldu lata børn síni vita, so at komandi ættarlið kundi kenna tað, og børn, ið fødd skuldu verða, kundu stíga fram og siga børnum sínum frá tí og seta vón sína á Gud og ikki gloyma verk Guds, men halda boð Hansara, og ikki bregða til fedrarnar, sum vóru ólýðin ætt, ið setti seg ímóti Gudi, ætt, ið ikki gjørdi hjarta sítt fast, men sum í anda sínum var Gudi ótrúgv".

"Land, land, land! Hoyr orð HARRANS!"
"Á ættarlið! Gev orði HARRANS gætur!"
          (Jer.22:29 & 2:31)

• Frelsan hjá óvitum og menningartarnaðum: Sum eg havi skilt, so trúðu bæði Andrew Sloan og Charles Spurgeon, at allir óvitar, sum doyðu áðrenn "skilsaldur", blivu frelstir - helst hava teir trúð tað sama um menningartarna. Tað eru nógvir kendir rithøvundar millum teir reformertu t.d. presbyterianarar sum hava trúð og trúgva hesum eisini, hóast tað tykist eitt sindur ókonsekvent samanborið við útveljingslæruna. Óneyðugt at siga, allur arminskur kristindómur trýr hesum, og hetta er fólkatrúgv hjá øllum navnkristindómi og øllum sum "trúgva á Gud" í vesturheiminum. Í hesum máli havi eg somu áskoðan sum John Owen. 
         Fyrst nøkur orð um John Owen (NB! tað var ein annar John Owen, sum týddi kommentararnar hjá John Calvin til enskt). John Owen var tann størsti av teologunum í Onglandi millum puritanararnar - vit síggja burtur frá John Gill, við tað at puritanaratíðin strangt tikið endar í 1662 og síðan fjarðar út, hóast ávirkan og innblástur puritanaranna er óloysiliga samanrunnin við alla enskttalandi reformerta teologi fyri eftirtíðina. John Owen skrivaði ein 7 binds kommentar til Hebrearabrævið, sum hevur verið eitt standardverk síðani. Hann skrivaði eina bók, sum í ensku týðing J.I. Packer eitur: The Death of Death in the Death of Christ - ein bók sum afturvísir arminismuna við hennara "General Atonement" so gott og grundiga, at hon er av mongum mett sum besta bók um hesi viðurskifti og síðsta orðið í kjakinum, við tað at eingin arminari enn hevur klára at afturvíst argumentunum hjá Dr. Owen [hóast onkur hevur roynt]. Hann setur í hesi bókini fram somu sjónarmið sum eg havi um frelsu óvita. Eg hevði tó mína áskoðan áðrenn eg las Owen og aðrar við somu meiningum - eins og eg hevði somu meiningar áðrenn, sum eg havi nú, um "menniskjans tvær náttúrur", "menniskjans fría vilja", og t.d."Jesus sum mannalíki" áðrenn eg læs menn, sum vóru samdir við mær - eg havi bygt mína teologi á bíbliuna, ikki á Calvin, Owen, Kierkegaard, MacArthur ella aðrar, sum eg við hvørt verði lagdur undir. Tað er tó sjálvsagt, at mínar meiningar verða styrktar og systematiseraðar av at stórir gudsmenn og teinkjarar hava hugsað og lært tað sama áðrenn eg - menn, sum eg ikki kann samanberast við í evnum og lærdómi. Eitt sum eftirtíðin hevur gloymt, men átti at veri John Owen æviga takksom fyri - samd við hann ella ikki - er, at Owen brúkti sína ávirkan sum kendur og virdur teologur at fáa myndugleikarnar at leyslata John Bunyan, sum sat fastur fyri at prædika uttan at vera ordineraður t.v.s. prestvígdur. Owen helt nógv av Bunyan, hóast hesin seinri var "baptistur". 
  Hvat læri eg so: 
         Eg læri, at óvitar hjá trúgvandi foreldrum verða frelstir, um teir doyggja sum óvitar - sama er galdandi fyri menningartarna børn hjá trúgvandi foreldrum, sum ongantíð blíva annað enn óvitar, hvat forstandi viðvíkur. Vit kunnu ikki tosa um vantrúgv ella rættvísgering av trúgv her - tey hava ikki forstand at trúgva. Vit kunnu heldur ikki tosa um óskyldug lítil børn, tí tey hava lut í arvasyndini og tørva frelsu. Høvdu tey ikki lut í arvasyndini, so høvdu tey heldur ikki tað sokallaðu "gomlu náttúruna", og so høvdu tey ikki brúk fyri einum frelsara. Táið Sakeus trúði, kom frelsa yvir alt hús hansara, og táið fangavaktarin í Filippi trúði, tá bleiv alt hús hansara frelst. Hetta útilokar ikki, at eventuel smábørn í húsinum kundu venda sær frá trúnni og Gudi sum tilkomin - tey høvdu ein Gud og eina trúgv at venda sær frá, hvat ið børnini hjá gudloysingum ikki hava.
         Paulus ger púra greitt, at børn, har ið annað ella bæði foreldrini eru trúgvandi, eru halga Harranum á ein hátt, sum børn av vantrúgvandi foreldrum ikki eru. Í bíbilsku læruni um signing og bann hevur ættin, húsi og familjan ein munandi størri týdning, enn vit í vesturheiminum í dag geva okkum far um, vegna tað at vit hava lagt allan dentin á einstaklingin, á hansara ábyrgd og møguleikar - "Lyfti er til tín og børn tíni". Gud frelsir og leiðir til trúgv hvønn ið Hann vil, og Hann kann frelsa óvitar hjá gudloysingum, um tað líkar Honum. Tað tykir mær tó ikki rationelt at halda, at Gud frelsir allar óvitar hvørs foreldrum Hann ikki hevur unt umvending, um hesir óvitar doyggja sum óvitar - tey flestu av hesum foreldrum hevur Gud ikki so frægt sum unt at hoyra gleðiboðskapin. Bíblian gevur heldur ikki grund til at halda, at øll børn eru børn Guds. Sambært sálmi 137, so er tann sælur, sum sorar børn Bábels móti einum kletti - hendan sælan virkar løgin, um talan er um børn Guds ("Nemið ikki hini salvaðu Míni, gerið ikki profetum Mínum mein!"). "Ríki Guds hoyrir børnunum til" merkir, at ríki Guds hoyrir eisini børnunum til, ikki bara vaksnum, men heldur ikki bara børnum - ríki Guds hoyrir bæði børnum og vaksnum til. Nøkur børn og nøkur vaksin blíva frelst, ikki øll børn og "bara" nøkur vaksin ? skuldi "ríki Guds hoyrir børnunum til" blivi pressað til at merkja, at øll børn høvdu borgaraskap í ríki Guds, so vildi útsøgnin veri eksklusiv og útiloka okkum vaksnu. Eg vildi ynskt, líka væl som tit ið lesa hetta, at øll børn og øll vaksin blivu frelst, men eg vil ikki byggja læru mína á ynskidreymar, men á orð Guds.

"Mong eru tey, sum rópa hart, hvør um kærleika sín..."
"Elska tit Meg, so haldið boð Míni!"
       (Orð.20:6 & Jóh.14:15)

• Eg meti tað baptistisku dópsáskoðanina at vera tað bíbilsku kristnu, t.v.s., at myndig tilkomin fólk skulu doypast upp á sína egnu játtan av trúnni, aftan á at samkoman hevur mett játtanina og trúnna at vera sannførandi. Eg vil tó nógv heldur hava barnadóp (uttan "endurføðing"), enn tann óskikk, sum er við at breiða seg í samkomum okkara v.v. at doypa børn undir pubertetsaldur, eg havi hoyrt um 8 ára gomul, og kanska eru onkur yngri. Um vit ikki hava tíð at bíða við at doypa børnini inntil tey eru í hvussu er í konfirmatiónsaldri, og helst myndig, so áttu vit heldur at doypt tey sum pinkubørn upp á játtanina hjá foreldrum ella verjum.
• Dispensationalisma er læran um atskilt tíðarhúshald í ráði Guds, sum Hann fremur í tíðarætlan Síni við mannaættini. Eg eri moderatur dispensationalistur, soleiðis at skilja, at eg trúgvi á tíðarhúshald, men eg haldi ikki neyðturviliga, at tey skulu vera 7. Vit kunnu t.d. býta sundur í Gamla og Nýggja Testamenti - ella sum tey søgdu fyrr, gomlu og nýggju paktina - tað gevur 2. Vit kunnu eisini býta sundur í meiri enn 7 tíðarhúshald. Eg haldi at tali 7 tykist eitt sindur konstruera, nakað líknandi tí, at summir menn partú skulu hava 7 bønir í "Faðir vár", og harumframt skulu finna logiskar 3 eindir at kalla allastaðni í skriftini. Ensku brøðurnir fyrst í nítjandu øld høvdu eisini lyndi til at gera systematikk av øllum, og enntá at seta klandur sín ámillum í profetiskt perspektiv. Eg minni aftur á Spurgeon, sum segði um ein rithøvund, at summir menn finna ikki Kristus har, sum Hann er sjónligur, men hesin góði maður fann Hann har, ið Hann ikki var yvirhøvur. Um ein endiliga skal hava 7 tíðarhúshald, so virka summi húshald í G.T. ov stutt og summi ov long, og gjørd mest fyri at fáa kvotuna á 7 at røkka. Eg haldi eisini, at skifti millum tey ymisku tíðarhúshaldini er eitt sindur meiri glíðandi, enn tey knívskørpu skiftini sum t.d. Scofield roknar við. Í heila tikið, so hava Scofield og aðrir líknandi dispensationalistar lyndi til at lesa meiri systematikk og sundurdeiling inn í bíbliutekstin, enn tað sum teksturin sjálvur kennist við, táið hann verður lisin í síni heild og samanborin við restina av skriftini. Dómaratíðin er t.d. ein glíðandi yvirgongd frá mósetíðini til kongatíðina, og er sum so partur av hvørgum, men kann ikki sigast at vera eitt sjálvstøðugt húshald heldur. Skifti frá kongatíðini til profetatíðina gongur yvir fleiri ættarlið, og fellir síðan saman við eina endurstovnaða tempultænastu. Tey 400 tøgnárini, bíðitíðin millum Gamla og Nýggja Testamenti verða ring at systematisera í form av tíðarhúshaldi, men skulu vit tað? 
         Annars so trúgvi eg "brøðra" læruni um endatíðina, eskatalogiðina, t.v.s. á 7 ára trongdartíð Jákups, eftirfylgt av 1000 ára ríkinum, at Kristus kemur fyrst eftir Sínum og síðan við Sínum í dýrd, á uppreisn fyrst av rættvísum og síðan av gudleysum - v.ø.o., eg skilji Danielsbók, 1.& 2.Tessalonikabræv og Opinbering Jóhannesar á klassiskan brøðrahátt. 
         Skorið inn á bein, so er dispensationalisma læran um, at Gud handlar (virkar) á ymiskan hátt til ymiskar tíðir við ymiskum fólkum, og at Hann hevur hvør sína ætlan við jødunum sum tjóð, Ísrael, og við kristnu samkomuni - tvær ætlanir, sum ikki mugu blandast saman. 
         Ein nýggjur rætningur hevur tikið seg upp innanfyri dispensationalismuna seinru árini (uml. 1990), sum kallar seg Progressiva Dispensationalismu. Teir hava áhugaverdar meiningar t.d. um sambandi millum teir ymisku sáttmálarnar í bíbliuni, men teir kunnu ikki kallast dispensationalistar, strangt tikið, við tað at teir skilja ikki greitt millum Ísrael og kristnu samkomuna, sum er sjálvt grundarlagi undir dispensationalismuni. Progressiv dispensationalisma má sigast at vera ein miseydna roynd at ríða á tveimum hestum samstundis, dispensationalismu og covenant teologi - teir detta niður í millum, og hvørgin parturin vil kennast við teir. Vit kunnu siga, at báðir hestarnir sparka hesar neyðars trúðarvillingar (kættarar).
• Calvinisma, t.v.s. reformert teologi: Eg kalli meg calvinist, tí í mínari verð noyðist ein í høvuðsheitum at trúgva tí, sum Jean Calvin trúið um frelsuráð og ætlan Guds, "particular redemtion" (vanliga nevnt "limited atonement") - harav calvinisma. Ella noyðist ein at trúgva í høvuðsheitum tí, sum Jákup Arminius trúið um "general atonement", - harav arminisma - um ein væl at merkja er bíbilskt trúgvandi og hugsar systematiskt um frelsuráð Guds, soteriologiðina. Tað ber sjálvandi til at taka einahvørja millumloysn, men so hevur ein ikki eina systematiska teologi. Calvinist, lutheranari og kristin eru øll eyknevni, sum tey eyknevndu við tíðini hava tikið til sín og brúkt sum heiðursnavn. Teir flestu (tó ikki allir) menn í dag, sum teologiskt í høvuðsheitum eru samdir við Arminius hava tó "berøringsangst" fyri tí navninum, og vilja bert vera kallaðir bíbilskt trúgvandi ella evangeliskir, men vit calvinistar meta okkum eisini at vera bíbilskt trúgvandi og evangeliskir, so tey heitini kunnu ikki brúkast til at lýsa gudfrøðina hjá protestantum við. 
         Eg haldi at heitini: reformertur, protestantur, lutheranari, ortodoksur katolikkur, rómverskur katolikkur, konservativur, liberalur, calvinistur, arminari, pelagianari, universalistur, (ana-) baptistur, pædo-baptistur, o.s.fr., eins og karismatikari og dispensationalistur kunnu væl brúkast at kalla (nevna, ikki eyknevna) játtandi kristin fólk við, vegna tess, at tað liggur ein heil systematisk teologi í hvørjum av hesum nøvnum ella heitum. Menn hava eisini brúkt hesi heiti um seg sjálvar og aðrar upp gjøgnum tíðirnar, til at skilja ímillum hvat teir og aðrir trúðu og ikki, t.d. kallaði Spurgeon seg fyri calvinist, og Wesley kallaði seg fyri arminara. Samtíðarmaður Wesley brøðurnar, Withfield, sum var vinmaður teirra, og bæði kom til umvending og byrjaði "útimøtir" áðrenn teir, hann vaks upp og kom til trúgv sum arminari, men gjørdist calvinist eftir at hava granska bíbliuna í nøkur ár - og vit eru mangir, sum eru komnir honum á baki. [innskot 2009... tað er rættiliga sjáldsamt, at nakar búgvin trúgvandi fer frá at vera calvinist til at vera arminari (ein kann tó blíva ein moderatari calvinist við árunum, um ein var heldur víðgongdur at byrja við) - tað vanliga skifti hjá trúgvandi monnum (um teir skifta) er, at teir við at granska skriftirnar koma til eina avgjørda meining um Guds alveldi - og regulera sína áskoðan á "frælsi" hjá menniskjans vilja samsvarandi. ...]
         At ein calvinistur ikki kann vera evangelistur, sum ein stundum hoyrir, verður best mótprógva av fylgjandi faktum. Størstu evangelistar upp gjøgnum tíðirnar George Withfield, Jonathan Edwards og Charles H. Spurgeon vóru allir calvinistar - tað var John Bunyan forrestin eisini, enntá ein víðgongdur slíkur. At John og Charles Wesley vóru arminarir, Charles G. Finney var pelagianari og Billy Graham er arminari, tað vísir bert, at Gud er ikki bundin av teologiðini hjá nøkrum manni, men kann brúka sum reiðskap hvønn villigan mann, sum kunnger evangeliið, soleiðis sum hann skilir tað. Eg kann til stuttleika nevna, at Calvin bleiv kallaður lutheranari alla sína tíð. Í dag høvdu vit kalla Luther fyri calvinist, men táið hann var á lívið bleiv hann kallaður augustinianari. Eftirmaður Martin Luther, Philiph Melancthon verður í dag kallaður fyri lutheranari - hann broytti læruna hjá luthersku kirkjuni eftir deyða Luthers, so hon samsvaraði við hansara broyttu áskoðan á Guds alveldi og menniskjans fría vilja - hann var samdur við Luther í yngri árum. Av samtíð síni bleiv Melancthon roknaður sum semi-pelagianari, ið er tað sama sum arminari, men tað var áðrenn Arminusar dagar. Hóast Melancthon koppaði yvir til (semi) pelagianismuna, og Jean Calvin var víðgongdari enn sjálvur Augustin, kirkjufaðirin, so vóru Melancthon og Calvin góðir vinir við stórari respekt fyri hvørjum øðrum - hetta átti at lært okkum nakað um tolsemi í hesum spurninginum, brøður.

Lat meg runda av við at sitera tveir stórar gudsmenn - eftir minninum:

1. Jonathan Edwards: "Eg eri calvinist, og eg trúgvi í høvuðsheitum tað sama sum Jean Calvin [um menniskjans vilja, og frælsi hansara] ? ikki tí Calvin trúið tí, men tí at orð Guds lærir tað"
2. Charles H. Spurgeon: "Evangeliið hjá mær er tað sama sum hjá John Knox, John Calvin og hjá Paulus ápostli - lat so fólk kalla tað við hvørjum navni, ið tey vilja".

Hartil kann Óli bara siga "Amen, og aftur amen!"

• Hvat vil eg gera:

• Eg vil virka so sum Harrin letur dyr upp og aftur, t.v.s. bæði lokalt í suðurstreymi og v.v. at ferðast runt aðrastaðni.

• Í tann mun, ið eg havi skriva greinir o.l., so havi eg altíð sagt tað sum eg meini, alt tað sum eg meini, og bara tað sum eg meini, uttan at takað fyrilit fyri nøkrum uttan, hvat eg haldi vera rætt og sannleiki. Við øðrum orðum, eg havi veri bersøgin, og eg komi framhaldandi at vera bersøgin, uttan nakra broyting í so máta, hvat viðvíkur skriving míni.

• Á talarastólinum fari eg tó "sannleikanum trúgvur í kærleika" at royna at halda eina hóvliga linju, fyri ikki at elva til óneyðugt stríð, men heldur at "varðveita einleika Andans í bandi friðarins". (Ef.4:15; 2.Tim.2:14; Ef.4:3)

• Hetta er tó bert galdandi fyri óneyðugt stríð (t.d. stríð um orð). Í tann mun, sum hin heilnæma læran verður undirgrivin uttan í frá ella innan í frá, ætli eg, "ílætin øll herðklæði Guds bæði til álops og verju", at "stríðast fyri trúnni, sum eina ferð fyri allar er givin hinum heiløgu í hendur". (Ef.6:13; 2.Kor.6:7; Jud.3)

• Eg eri byrjaður uppá at gera eina fullfíggjaða nótabók til Songbók Guds Fólks. Hetta kemur helst at taka nøkur ár, við tað at eg kann ikki bara arbeiða við hesum, men táið eg eri liðugur við hesa nótabókina, sum verður í fleiri bindum, komi eg at senda eitt ella tvey eintøk til hvørja samkomu.

• Eg fari ætlandi at endurskoða bíbliuumseting Victor Danielsens, men tað verður neyvan fyrr enn eg eri liðugur við nótabókina til S.G.F. - Ein slík endurskoðan kemur sum vituligt er at taka nøkur ár, so tað koma væntandi at ganga nógv ár enn, til ein endurskoða bíblia kemur úr mínari hond - ikki tykkum at siga, eitt slíkt arbeiði skal ikki fuskast ígjøgnum, men skal taka tað tíð, sum tað krevur at gera eitt dygdarverk.
  [... Viðmerking 2009: vegna upphavsrætt, so verður tað neyvan nøkur endurskoðan hjá mær av VD - um tað verður ein nýggj umseting av MT, vil bara tíðin vísa - eg veit tað ikki í løtuni - tað er eitt stórarbeiði ...]
  

Hetta geri eg ikki:

1. Eg bróti ikki breyðið við samkomum, sum skifta kalik Harrans um við snapsagløs.

2. Eg luttaki ikki á møtum, sum innihalda trummusett.

3. Eg havi ikki felagskap við klovnar og líknandi sirkus í samkomuhøpi.

4. Eg vil vera afturhaldin við at tala har, sum fyriskipanir bíbliunnar m.a. v.v. høvuðklæðinum hjá kvinnuni vera vanvirdar.

• Viðmerkingar:

• Kalikur og snapsagløs v.m.:

• Kristi sande legeme.

♪ Ljóðføri á møtunum ♪♪♪_ _ _ ♪♪♪ !

• Sirkusumhvørvi í samkomuni:

"...heilagleiki sømir húsi Tínum, HARRI..."  

                             (Sálm.93:5)

      Prinsipielt eri eg ikki ímóti, at vit trúgvandi av og á fara í tivoli, sirkus e.l. við børnum okkara, tó eiga vit [at royna um møguligt] at halda teimum burtur frá gandakallum [t.v.s. ikki aktivt at fara við lítlum børnum til gandakallar, áðrenn tey eru nóg stór til at skilja hvat ið er veruligt av hesum gyklinum] - teir ektaðu gandakallarnir eru í tænastu djevilsins, hóast teir praktisera sokallaðan hvítan gand, og teir óektaðu gandakallarnir geva seg út fyri at vera nakað sum teir ikki eru, og gera soleiðis tænastu fyri faðir lygnarinnar. Grundin til, at eg ikki góðtakið sirkus og annað undirhald í samkomuni er, umframt at tað styggir Gud og Anda Hansara burtur og er óverdigt fyri børn Guds, at tað er av alrastørsta týdningi, at vit læra børn okkara, og tey sum koma saman við teimum í sunnudagsskúla og á møti, at tað er ein himmalvíður munur millum verðsligan stuttleika og gudiligt álvarsemi. Vit eiga at læra børnini - ongantíð ov tíðliga - hvat ið er heilagt og hoyrir Gudi til, og hvat ið er verðsligt og hesin núverandi óndi heimur styttir sær stundir og stuttleikar sær við - serliga týdningarmikið er tað at læra børnini munin í millum hesi bæði, táið vit við sorg í hjartanum kunnu konstantera, at nógvir av teimum religiøsu leiðarunum okkara millum ikki kenna munin. (3.Mós.10:10)

"Tey...ofraðu brennioffur og bóru fram takkoffur;

síðani setti fólkið seg niður at eta og drekka
og reistist so og fór at spæla."

                       (2.Mós.32:6)

• Fyriskipanir v.v. klæðum o.ø. á møtunum:

• Høvuðklæðið hjá kvinnuni:

                                  (1.Kor.11:1-17a)

• Samanumtikið:

Eftirskrift: